( ر . ك : تاريخ آداب اللغة العربية ) . 119 - جعفر متوكّل پس از واثق ، جعفر بن محمّد بن هارون ، ملقّب به متوكّل به قدرت رسيد و در سال 232 بر مسند خلافت عبّاسى تكيه زد . وى در زمان خود از مردم براى سه فرزندش منتصر باللّه و ابو عبد اللّه معتزّ باللّه و مستعين باللّه ، بيعت گرفت . متوكّل مردى بدسيرت و بدباطن بود و با آل ابو طالب ( ع ) سخت دشمنى مىكرد . آنچه در ايّام او ، بر علويان گذشت ، در ايّام هيچ‌يك از خلفاء بنى عبّاس برايشان نگذشت . گويند در عصر او چنان كار بر طالبيّان سخت شد و در مضيقه افتادند كه زنان علوى تمام لباس‌هايشان كهنه و پاره شده بود و يك دست لباس درست نداشتند كه نماز در آن بخوانند ، مگر يك پيراهن براى ايشان بود ، و هرگاه مىخواستند نماز بخوانند يك‌يك به نوبت آن پيراهن را مىپوشيدند و نماز مىخواندند . پس از نماز از تن بيرون مىكردند و برهنه به چرخ‌ريسى ، مىنشستند . از جنايات ديگر متوكّل ، منع مردم از زيارت قبر امام حسين ( ع ) و قبر امير المؤمنين ( ع ) و تخريب قبر امام حسين ( ع ) بود . او ديده‌بان‌ها گماشته بود و دستور داده بود كه هركه را بيابند كه به زيارت امام آمده باشد ، عقوبت كنند و به قتل رسانند . متوكّل ، در سال 247 هجرى مطابق طرح و فرمان منتصر ، به دست باغر تركى به هلاكت رسيد . وى به هنگام مرگ مست بود . ( ر . ك : تتمّة المنتهى ) . 120 - عبد اللّه بن مصعب زبيرى ابن نديم در فهرست گويد : عبد اللّه بن مصعب از اشرار النّاس بود و با اولاد على ( ع ) دشمن بوده و جسارت مىكرد . ولى پسرش مصعب بن عبد اللّه را ستوده است . بنابه گفته‌ى يعقوبى ، وى مدّتى از طرف هارون فرماندار يمن بوده است . در مروج الذّهب از قول فضل بن ربيع آورده است كه عبد اللّه بن مصعب از جمله كسانى بوده است كه نسبت به موسى بن عبد اللّه بن حسن بن على ، سعايت كرده و دستگاه عبّاسيان را عليه او